NEDEN NSP?
2.1.ÇAĞDAŞ İNSAN SORUNLARININ ÇOK KATMANLI YAPISI
Giriş
İnsanlık tarihi boyunca bireyin davranışlarını, kararlarını ve yaşam sonuçlarını açıklamaya yönelik çok sayıda kuram geliştirilmiştir. Bu kuramların her biri insan deneyiminin belirli bir yönünü anlamaya katkı sağlamış, ancak insan davranışının karmaşıklığı nedeniyle hiçbir yaklaşım tek başına tüm açıklamaları sunamamıştır.
Yirmi birinci yüzyılın insanı, tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar bilgiye erişebilmekte, eğitim kaynaklarına ulaşabilmekte ve bilimsel verilerden yararlanabilmektedir. Buna rağmen bireylerin önemli bir bölümü yaşamlarında tekrar eden sorunlar yaşamaya devam etmektedir.
Birçok insan sağlıklı beslenmenin önemini bilmesine rağmen beslenme alışkanlıklarını değiştirememektedir.
Birçok insan zararlı olduğunu bildiği ilişkileri sürdürmektedir.
Birçok insan başarılı olmak istemesine rağmen başarıya götürecek davranışları sürdürememektedir.
Birçok insan kendisine zarar verdiğini fark ettiği düşünce kalıplarını değiştirmekte zorlanmaktadır.
Bu durum önemli bir soruyu gündeme getirmektedir:
İnsanlar neden bildiklerini uygulayamazlar?
Bu soru, NSP’nin ortaya çıkışında temel hareket noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.
Eğer insan davranışları yalnızca bilgiyle değişiyor olsaydı, bilgi sahibi olan herkes benzer sonuçlar üretirdi.
Eğer davranışlar yalnızca düşünceler tarafından belirleniyor olsaydı, doğru düşünceleri öğrenen herkes kalıcı değişim yaşayabilirdi.
Eğer duygular tek belirleyici olsaydı, benzer duyguları yaşayan bireylerin benzer davranışlar göstermesi beklenirdi.
Ancak gerçek yaşam deneyimleri bu kadar basit değildir.
İnsan davranışı, birbirini etkileyen çok sayıda sistemin ortak ürünüdür.
Bu nedenle çağdaş insan sorunlarını anlamaya yönelik her girişim, insan deneyiminin çok katmanlı yapısını dikkate almak zorundadır.
NSP’nin temel yaklaşımı da bu gereklilik üzerine kurulmuştur.
NSP’ye göre bireyin yaşadığı sorunlar yalnızca düşünsel, yalnızca duygusal veya yalnızca davranışsal süreçlerin sonucu değildir.
Sorunlar çoğu zaman nörolojik, somatik, duygusal, öz bilinçsel, kimliksel ve davranışsal sistemlerin karşılıklı etkileşimi sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Dolayısıyla insan davranışını anlamak için insanı oluşturan sistemlerin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.