DEĞİŞİM NASIL GERÇEKLEŞİR?

3.3.NSP DEĞİŞİM KAPILARI MODELİ

NSP kuramını geliştirirken dikkatimi çeken önemli gerçeklerden biri şuydu:
İnsanlar aynı sorunu yaşamalarına rağmen değişim süreçlerine aynı noktadan başlamıyorlardı.
Bazıları yaşadığı sorunun farkında değildi.
Bazıları sorunu fark ediyor fakat kaynağını göremiyordu.
Bazıları kaynağı görüyor fakat değişim için harekete geçemiyordu.
Bazıları ise değişim sürecine giriyor ancak eski yaşam döngülerine geri dönüyordu.
Bu durum bana önemli bir gerçeği gösterdi:
İnsan değişimi tek adımlı bir süreç değildir.
Değişim, belirli eşiklerden geçerek ilerleyen çok katmanlı bir organizasyondur.
NSP’de bu eşikler “Değişim Kapıları” olarak tanımlanmaktadır.
Buradaki kapı kavramı fiziksel ya da sembolik bir kapıyı ifade etmemektedir.
Kapı, bireyin bir farkındalık düzeyinden başka bir farkındalık düzeyine geçmesini sağlayan dönüşüm eşiğidir.
Her kapı, insanın kendisiyle kurduğu ilişkinin biraz daha derinleşmesini sağlar.

Birinci Kapı: Sonuçların Fark Edilmesi
Birçok insan değişim sürecine yaşadığı sonuçlardan dolayı girer.
İlişkiler bozulmuştur.
Motivasyon düşmüştür.
Erteleme artmıştır.
Kaygılar yoğunlaşmıştır.
Başarı düşmüştür.
Yaşam doyumu azalmıştır.
Bu aşamada kişi henüz sistemi görmez.

Yalnızca sonuçları görür.
Ancak değişim çoğu zaman tam da burada başlar.
Çünkü insan fark etmediği bir sorunun çözümünü aramaz.

İkinci Kapı: Örüntülerin Fark Edilmesi
Bu aşamada kişi yaşadığı olayların tek tek bağımsız olmadığını görmeye başlar.
Aynı ilişki döngüleri…
Aynı korkular…
Aynı ertelemeler…
Aynı başarısızlıklar…
Aynı çatışmalar…
farklı sahnelerde tekrar etmektedir.
İnsan ilk kez yaşadığı şeyin yalnızca bir olay değil, bir örüntü olduğunu fark etmeye başlar.
Bu farkındalık değişim sürecinin önemli dönüm noktalarından biridir.

Üçüncü Kapı: Organizasyonun Görülmesi
NSP açısından gerçek dönüşüm bu noktada başlamaktadır.
Çünkü kişi artık yalnızca sonuçları veya örüntüleri değil, bunları üreten sistemi görmeye başlar.
Sorunun arkasındaki anlamlar…
Duygusal kayıtlar…
Somatik izler…
Öz bilinç yapılanmaları…
Kimlik organizasyonları…
Görünür hale gelir.
Birey ilk kez yaşadığı sonuçların rastlantısal olmadığını fark eder.

Dördüncü Kapı: Öz Bilinçle Karşılaşma

NSP insan modelinde en kritik geçişlerden biri budur.
Çünkü birey artık dış dünyadan çok kendi iç dünyasına bakmaya başlar.
Kendisini nasıl deneyimlediğini görmeye başlar.
Kendisine ilişkin görünmeyen tanımlarını fark etmeye başlar.
Yıllardır taşıdığı bazı kimlik organizasyonlarının yaşamını nasıl etkilediğini anlamaya başlar.
Bu aşama çoğu zaman dönüşümün gerçek başlangıç noktasıdır.

Beşinci Kapı: Kimlik Farkındalığı

Bu aşamada kişi yalnızca ne yaptığını değil, neden yaptığını da anlamaya başlar.
Davranışlarının arkasındaki kimlik organizasyonlarını görür.
Yaşamını yöneten görünmeyen tanımlarla karşılaşır.
Bazı insanlar ilk kez burada şu soruyu sorar:
“Ben gerçekten kimim?”
Ancak NSP açısından daha önemli soru şudur:
“Ben kendimi kim olarak deneyimliyorum?”
Çünkü yaşamı etkileyen şey çoğu zaman bu deneyimdir.

Altıncı Kapı: Yeniden Organizasyon

Bu aşamada sistem eski yapıları sorgulamaya başlar.
Eski anlamlar etkisini kaybetmeye başlar.
Eski öz bilinç kayıtları çözülmeye başlar.
Yeni organizasyonlar oluşmaya başlar.
İnsan artık yalnızca geçmişini anlamaya çalışmaz.
Yeni bir içsel düzen oluşturmaya başlar.

Yedinci Kapı: Yaşamla Bütünleşme

NSP açısından değişim yalnızca içsel bir deneyim değildir.
Gerçek dönüşüm yaşam içerisinde görünür hale gelmelidir.
Kararlarda…
İlişkilerde…
Davranışlarda…
Sınır koymada…
Üretkenlikte…
Yaşam tercihleri içerisinde…
Yeni organizasyon kendisini göstermeye başlar.
Değişim artık yalnızca düşünsel bir farkındalık değil, yaşanan bir gerçeklik haline gelir.
NSP Açısından Değişim Kapılarının Önemi
Birçok insan değişmek istemektedir.
Ancak her insan değişimin aynı aşamasında değildir.
Kimisi sonuçlarla uğraşmaktadır.
Kimisi örüntüleri fark etmektedir.
Kimisi organizasyonu görmektedir.
Kimisi öz bilinç düzeyinde çalışmaktadır.
Bu nedenle NSP açısından değişim sürecini anlamanın yolu, bireyin hangi kapıda bulunduğunu anlayabilmekten geçmektedir.
Çünkü her aşamanın ihtiyacı farklıdır.
Her aşamanın soruları farklıdır.
Her aşamanın dönüşüm dinamiği farklıdır.

Sonuç

NSP Değişim Kapıları Modeli, insan değişimini tek adımlı bir olay olarak değil, aşamalı bir dönüşüm süreci olarak ele almaktadır.
Bu modele göre birey sonuçlardan başlayarak örüntülere, örüntülerden organizasyona, organizasyondan öz bilince, öz bilinçten kimlik farkındalığına ve oradan da yaşam entegrasyonuna doğru ilerlemektedir.
Bu süreç tamamlandığında değişim yalnızca davranışlarda değil, bireyin kendisini deneyimleme biçiminde de karşılık bulmaya başlamaktadır.
NSP’nin temel amacı da tam olarak budur:
İnsanın yalnızca yaşamını değiştirmesi değil, yaşamını üreten organizasyonu dönüştürebilmesi.