BİLİMSEL ARAŞTIRMA ÇERÇEVESİ

5.6.NSP ARAŞTIRMA TASARIMLARI, ÖN TEST–SON TEST MODELLERİ ve AKADEMİK ARAŞTIRMA PROGRAMI

Giriş

Bir kuramın bilimsel gelişimi yalnızca kavramsal açıklamalarla sınırlı değildir.
Bir kuramın bilimsel yaşamı, araştırılmaya başlandığı noktada gerçek anlamda başlamaktadır.
Bu nedenle bir kuramın gücü yalnızca ne söylediğinde değil, ortaya koyduğu varsayımların ne ölçüde araştırılabildiğinde de ortaya çıkmaktadır.
NSP’nin uzun vadeli hedeflerinden biri yalnızca bir uygulama modeli oluşturmak değildir.
NSP aynı zamanda araştırılabilen, geliştirilebilen ve bilimsel veriler ışığında yeniden değerlendirilebilen bir araştırma programı oluşturmayı amaçlamaktadır.
Bu nedenle NSP’nin geleceği yalnızca eğitim programlarıyla değil, bilimsel araştırmalarla da şekillenecektir.
Bu bölümde NSP kapsamında kullanılabilecek araştırma tasarımları, ön test–son test modelleri ve uzun vadeli akademik araştırma programı ele alınmaktadır.

NSP Araştırma Programının Temel Amacı

NSP araştırmalarının temel amacı üç ana soruya cevap aramaktır:
Birinci soru:
NSP’nin ortaya koyduğu kavramlar bilimsel olarak ölçülebilir midir?
İkinci soru:
NSP’nin öngördüğü ilişkiler araştırma verileri tarafından desteklenmekte midir?
Üçüncü soru:
NSP müdahaleleri ölçülebilir değişim oluşturmakta mıdır?
Bu üç soru, NSP araştırma programının temel eksenini oluşturmaktadır.

NSP Araştırmalarının Üç Temel Düzeyi

NSP araştırma modeli üç temel düzeyde yapılandırılabilir.

Birinci Düzey: Kavramsal Araştırmalar
Bu düzeyde amaç NSP’nin temel kavramlarını incelemektir.
Örneğin:
* Öz bilinç
* Kimlik organizasyonu
* Kimlik barkodu
* Yaşam döngüleri
* Açık kayıt organizasyonları
Araştırma konusu olarak değerlendirilebilir.
Bu çalışmaların amacı kuramsal yapıların bilimsel niteliğini güçlendirmektir.

İkinci Düzey: İlişkisel Araştırmalar
Bu düzeyde değişkenler arasındaki ilişkiler incelenir.
Örneğin:
* Öz bilinç ile yaşam doyumu arasındaki ilişki
* Kimlik çatışması ile erteleme arasındaki ilişki
* Kimlik barkodu ile yaşam döngüleri arasındaki ilişki
Araştırılabilir.
Bu çalışmalar kuramsal modelin test edilmesine katkı sağlayacaktır.

Üçüncü Düzey: Müdahale Araştırmaları
Bu düzeyde NSP uygulamalarının etkileri değerlendirilir.
Amaç yalnızca ilişki bulmak değil, değişim oluşturabilmektir.
Bu nedenle NSP’nin uygulama boyutunun bilimsel olarak değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Ön Test–Son Test Modeli
NSP müdahalelerinin değerlendirilmesinde kullanılabilecek temel araştırma modellerinden biri ön test–son test tasarımıdır.

Bu modelde araştırmaya katılan bireyler uygulama öncesinde değerlendirilir.
Daha sonra NSP müdahalesi uygulanır.
Uygulama sonrasında yeniden ölçüm yapılır.
Böylece değişimin yönü ve düzeyi değerlendirilebilir.
Temel Model
Ön Test
↓
NSP Müdahalesi
↓
Son Test
Bu model NSP çalışmalarının ilk bilimsel değerlendirmeleri için kullanılabilir.
Kontrol Gruplu Araştırmalar
Bilimsel gücü daha yüksek araştırmalar için kontrol gruplu tasarımlar kullanılabilir.
Örnek Tasarım
Deney Grubu
Ön Test
↓
NSP Müdahalesi
↓
Son Test

Kontrol Grubu
Ön Test
↓
Müdahale Yok veya Alternatif Uygulama
↓
Son Test
Bu model NSP müdahalelerinin etkisini daha objektif biçimde değerlendirmeye olanak sağlayabilir.
Uzunlamasına Takip Araştırmaları
Kalıcı değişim iddiasında bulunan her yaklaşım için takip çalışmaları önemlidir.
Bu nedenle NSP araştırmalarında yalnızca son test ölçümleri yeterli görülmemelidir.
Örnek takip modeli:
Ön Test
↓
NSP Müdahalesi
↓
Son Test
↓
3 Ay Takip
↓
6 Ay Takip
↓
12 Ay Takip

Bu çalışmalar değişimin sürdürülebilirliğini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Yapısal Model Araştırmaları
NSP’nin kavramsal modelinin test edilmesinde gelişmiş istatistiksel yöntemlerden yararlanılabilir.
Örneğin:
* Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM)
* Yol Analizi
* Hiyerarşik Regresyon Analizleri
* Aracılık Analizleri
* Düzenleyici Etki Analizleri
Kullanılabilir.
Bu yöntemler NSP’nin öngördüğü teorik ilişkilerin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

NSP Araştırmalarında Önerilen Ölçüm Alanları

Araştırmalarda aşağıdaki değişkenlerin değerlendirilmesi önerilmektedir:
NSP Değişkenleri
* Öz bilinç düzeyi
* Kimlik organizasyonu
* Kimlik çatışmaları
* Kimlik barkodu yoğunluğu
* Yaşam döngüsü düzeyi
* Açık kayıt düzeyi
Sonuç Değişkenleri
* Yaşam doyumu
* Öznel iyi oluş
* Psikolojik dayanıklılık
* Kaygı düzeyi
* Stres düzeyi
* İlişki doyumu
* Mesleki doyum
* Erteleme davranışı
Bu değişkenler arasındaki ilişkiler farklı araştırma modelleriyle incelenebilir.

NSP Akademik Araştırma Programı

NSP’nin bilimsel gelişimi için uzun vadeli bir araştırma programı önerilmektedir.

Birinci Aşama
Kavramların tanımlanması ve ölçüm araçlarının geliştirilmesi.

İkinci Aşama
Geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarının yürütülmesi.

Üçüncü Aşama
Korelasyonel araştırmaların gerçekleştirilmesi.

Dördüncü Aşama
Yapısal model araştırmalarının yapılması.

Beşinci Aşama
NSP müdahalelerinin etkililiğinin değerlendirilmesi.

Altıncı Aşama
Uzunlamasına araştırmaların yürütülmesi.

Yedinci Aşama
Farklı kültürlerde ve farklı örneklemlerde doğrulama çalışmalarının yapılması.
Bu program NSP’nin uzun vadeli bilimsel gelişim yol haritasını oluşturmaktadır.

Lisansüstü Araştırmalar İçin Öneriler
NSP modeli;
* Yüksek lisans tezleri,
* Doktora tezleri,
* Uzmanlık araştırmaları,
* Ölçek geliştirme çalışmaları,
* Müdahale etkililik araştırmaları,
İçin kullanılabilecek geniş bir araştırma alanı sunmaktadır.
Özellikle öz bilinç, kimlik organizasyonu ve yaşam döngüsü alanlarında yapılacak çalışmalar NSP literatürünün gelişimine katkı sağlayabilir.

Bilimsel Gelişim ve Kuramsal Esneklik

NSP’nin gelecekteki gelişimi araştırma sonuçlarıyla şekillenecektir.
Bilimsel yaklaşımın temelinde de bu bulunmaktadır.
Kuramlar araştırmalarla güçlenir.
Araştırmalarla gelişir.
Araştırmalarla yeniden değerlendirilir.
Bu nedenle NSP araştırma programı, doğrulanmayı bekleyen kapalı bir sistem değil; araştırmalarla gelişmeye açık bir bilimsel çerçeve olarak değerlendirilmelidir.

Sonuç

NSP Araştırma Tasarımları, Ön Test–Son Test Modelleri ve Akademik Araştırma Programı, kuramın bilimsel gelişimini destekleyen temel araştırma çerçevesini ortaya koymaktadır.
Bu model; kavramsal araştırmalardan müdahale çalışmalarına, ölçek geliştirme süreçlerinden uzunlamasına araştırmalara kadar uzanan kapsamlı bir bilimsel program önermektedir.
Bu program sayesinde NSP’nin yalnızca teorik bir sistem olarak değil, araştırılabilir ve geliştirilebilir bir bilimsel model olarak değerlendirilmesi mümkün hale gelebilir.
Bilimsel kuramlar yalnızca açıklama yaptıkları için değil, araştırma ürettikleri için kalıcı hale gelirler.
NSP’nin akademik geleceği de büyük ölçüde bu araştırma programının uygulanmasına ve bilimsel verilerle desteklenmesine bağlı olacaktır.