BİLİMSEL ARAŞTIRMA ÇERÇEVESİ

5.1.NSP ARAŞTIRMA FELSEFESİ

Giriş

Bir kuramın değeri yalnızca ortaya koyduğu kavramlarla ölçülmez.
Bir kuramın gerçek değeri, ortaya koyduğu kavramların ne ölçüde araştırılabilir, sınanabilir ve geliştirilebilir olduğuyla da ilgilidir.
Bu nedenle NSP yalnızca insan davranışlarını açıklamaya çalışan bir yaklaşım olarak tasarlanmamıştır.
NSP aynı zamanda araştırılabilir, gözlemlenebilir ve bilimsel olarak değerlendirilebilir bir kuramsal çerçeve oluşturmayı amaçlamaktadır.
Bu bölümün amacı, NSP’nin araştırma anlayışını, bilimsel yaklaşımını ve insanı inceleme biçimini ortaya koymaktır.
Çünkü insanı nasıl gördüğümüz, onu nasıl araştıracağımızı da belirlemektedir.

NSP’NİN İNSAN ANLAYIŞI

NSP’nin temel çıkış noktası şudur:
İnsan yalnızca davranışlardan oluşan bir varlık değildir.
İnsan yalnızca düşüncelerden oluşan bir varlık değildir.
İnsan yalnızca duygulardan oluşan bir varlık da değildir.
İnsan; düşünce, duygu, somatik deneyim, öz bilinç, kimlik organizasyonu ve yaşam deneyimlerinin etkileşiminden oluşan çok katmanlı bir sistemdir.
Bu nedenle NSP araştırmaları insanı tek bir değişken üzerinden açıklamaya çalışmaz.
NSP’nin araştırma yaklaşımı çok katmanlı insan modeline dayanmaktadır.
Bu model içerisinde davranışlar sonuç, öz bilinç ve kimlik organizasyonları ise temel açıklayıcı değişkenler olarak değerlendirilmektedir.

NSP’nin Bilimsel Yaklaşımı

NSP, insan yaşamındaki tekrar eden örüntüleri açıklarken yalnızca gözleme dayalı yorumlarla yetinmemeyi amaçlamaktadır.
Kuramın temel hedeflerinden biri, ortaya koyduğu kavramların araştırma yöntemleriyle incelenebilmesidir.
Bu nedenle NSP;
* Gözleme açık olmayı,
* Kavramlarını tanımlanabilir hale getirmeyi,
* Ölçülebilir değişkenler geliştirmeyi,
* Hipotezler üretmeyi,
* Araştırma sonuçlarıyla kendisini geliştirmeyi,
Bilimsel yaklaşımının temel unsurları olarak kabul etmektedir.
Bu anlayış doğrultusunda NSP, kapalı ve değişmez bir sistem değil; araştırmalarla gelişmeye açık bir kuramsal yapı olarak değerlendirilmelidir.

NSP’de Kuram ve Araştırma İlişkisi

Birçok yaklaşım uygulamadan doğmuş, daha sonra kuramsallaşmıştır.
Bazı yaklaşımlar ise önce kuram olarak geliştirilmiş, ardından uygulama modelleri oluşturulmuştur.
NSP her iki sürecin birleşiminden oluşmaktadır.
Kuram ve uygulama birbirinden bağımsız değildir.
Kuram uygulamaya yön verir.
Uygulama ise kuramın geliştirilmesine katkı sağlar.
Bu nedenle NSP araştırma modeli, uygulamadan elde edilen gözlemleri sistematik araştırmalarla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

NSP Açısından Bilimsel İnceleme Alanları

NSP’nin araştırma alanı yalnızca davranış değişikliği değildir.
Kuramın temel kavramları da araştırma konusu olarak değerlendirilebilir.
Bunlar arasında:
* Öz bilinç düzeyi,
* Kimlik organizasyonları,
* Kimlik çatışmaları,
* Kimlik barkodları,
* Yaşam döngüleri,
* Açık kayıt organizasyonları,
* Öz değer algısı,
* Görünmezlik organizasyonları,
* Değersizlik örüntüleri,
Yer almaktadır.
Bu kavramların her biri gelecekte geliştirilecek araştırma araçları ve ölçekler aracılığıyla incelenebilir.

NSP’nin Araştırılabilirlik İlkesi

Bir kuramın bilimsel olarak değerlendirilebilmesi için araştırılabilir olması gerekir.
Bu nedenle NSP açısından önemli olan yalnızca kavram üretmek değildir.
Önemli olan bu kavramların gözlemlenebilir göstergelerini tanımlayabilmektir.
Örneğin:
Öz bilinç kavramı doğrudan gözlenemeyebilir.
Ancak öz bilinç düzeyini yansıtan davranışsal, bilişsel ve duygusal göstergeler araştırılabilir.
Benzer şekilde kimlik barkodu doğrudan gözlenemeyebilir.
Ancak tekrar eden yaşam örüntüleri ve seçim davranışları üzerinden incelenebilir.
Bu nedenle NSP’nin araştırma yaklaşımı, soyut kavramların gözlemlenebilir göstergeler aracılığıyla değerlendirilmesi ilkesine dayanmaktadır.

NSP’nin Gelişime Açık Yapısı

NSP, tamamlanmış ve değişmez bir sistem olarak görülmemelidir.
Tam tersine, araştırmalarla gelişmeye açık bir model olarak değerlendirilmelidir.
Bilimsel yaklaşımın temel özelliklerinden biri de budur.
Kuramlar araştırmalarla güçlenebilir.
Bazı varsayımlar desteklenebilir.
Bazı varsayımlar yeniden düzenlenebilir.
Bazı kavramlar geliştirilebilir.
NSP’nin gelecekteki gelişimi de bu süreçlerle şekillenecektir.
Bu nedenle NSP’nin bilimsel hedefi doğrulanmak değil, araştırılmaktır.

Sonuç

NSP Araştırma Felsefesi, insanı çok katmanlı bir sistem olarak ele alan ve bu sistemi araştırılabilir kavramlar üzerinden incelemeyi amaçlayan bir bilimsel yaklaşım ortaya koymaktadır.
Bu yaklaşım içerisinde öz bilinç, kimlik organizasyonları, yaşam döngüleri ve kimlik barkodları gibi kavramlar kuramsal açıklama araçları olmanın yanı sıra araştırma konusu olarak da değerlendirilmektedir.
NSP’nin temel amacı yalnızca insan davranışlarını açıklamak değil; insan davranışlarının arkasında yer alan organizasyonları bilimsel yöntemlerle inceleyebilecek bir araştırma zemini oluşturmaktır.
Bu nedenle NSP, yalnızca bir uygulama sistemi değil; aynı zamanda araştırılabilir ve geliştirilebilir bir kuramsal model olma iddiasını taşımaktadır.