BİLİMSEL ARAŞTIRMA ÇERÇEVESİ

5.4.NSP ÖLÇÜM ve ENVANTER GELİŞTİRME SİSTEMİ

Giriş

Bir kuramın bilimsel olarak değerlendirilebilmesi için yalnızca kavramsal açıklamalar üretmesi yeterli değildir.
Kuramın ortaya koyduğu yapıların ölçülebilir hale getirilmesi gerekir.
Çünkü bilimsel araştırmaların temelinde gözlem, ölçüm ve değerlendirme bulunmaktadır.
Bir kavram ne kadar güçlü olursa olsun, araştırma süreçlerinde değerlendirilemiyorsa bilimsel gelişimi sınırlı kalacaktır.
Bu nedenle NSP’nin bilimsel gelişim sürecindeki en önemli aşamalardan biri ölçüm sistemlerinin geliştirilmesidir.
Öz bilinç…
Kimlik organizasyonları…
Kimlik barkodları…
Yaşam döngüleri…
Açık kayıt organizasyonları…
Gibi kavramların araştırma süreçlerinde değerlendirilebilmesi için sistematik ölçüm araçlarına ihtiyaç bulunmaktadır.
Bu bölümde NSP’nin ölçüm yaklaşımı ve envanter geliştirme sistemi ele alınacaktır.

NSP’de Ölçümün Temel Amacı

NSP açısından ölçümün amacı insanı etiketlemek değildir.
İnsanı belirli kategorilere hapsetmek değildir.
Ölçümün temel amacı, bireyin organizasyon yapısını daha sistematik biçimde değerlendirebilmektir.
Çünkü insan davranışları çoğu zaman görünen sonuçlardan ibaret değildir.
Bu sonuçların arkasında yer alan organizasyonların da anlaşılması gerekmektedir.
Bu nedenle NSP ölçüm sistemleri yalnızca davranışları değil, davranışları etkileyen daha derin organizasyonları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

NSP Ölçüm Sisteminin Temel İlkeleri

Çok Katmanlı Değerlendirme İlkesi
NSP insanı tek boyutlu bir yapı olarak değerlendirmez.
Bu nedenle ölçüm sistemleri de çok katmanlı olmak zorundadır.
Bir bireyin yalnızca davranışları değerlendirilerek bütün organizasyonu açıklanamaz.
Bu nedenle ölçüm sistemleri;
* Öz bilinç,
* Kimlik,
* Davranış örüntüleri,
* Yaşam döngüleri,
* Barkod organizasyonları,
* Açık kayıtlar,
Gibi farklı alanları birlikte değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Organizasyon Odaklı Ölçüm İlkesi
NSP açısından önemli olan yalnızca belirti düzeyi değildir.
Belirtileri üreten organizasyonların da değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle ölçüm sistemleri semptom odaklı değil, organizasyon odaklı tasarlanmaktadır.
Araştırılabilirlik İlkesi
Geliştirilecek bütün ölçüm araçlarının bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek nitelikte olması hedeflenmektedir.
Bu nedenle geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarının yapılması temel hedeflerden biridir.

NSP Envanter Sisteminin Genel Yapısı

NSP ölçüm sistemi birbirini tamamlayan birden fazla envanterden oluşmaktadır.

Her envanter farklı bir organizasyon alanını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu yapı sayesinde insan sisteminin daha bütüncül biçimde incelenmesi mümkün hale gelmektedir.

1. NSP Öz Bilinç Envanteri

Bu envanter bireyin kendisini nasıl deneyimlediğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Ölçülmesi planlanan alt boyutlar:
* Öz değer algısı
* Yeterlilik algısı
* Görünürlük algısı
* Kabul edilme algısı
* Kendilik bütünlüğü
* İçsel güven algısı
* Öz saygı düzeyi
Bu envanterin temel amacı öz bilinç organizasyonunun değerlendirilmesidir.

2. NSP Kimlik Organizasyonu Envanteri

Bu envanter bireyin yaşamını yöneten temel kimlik yapılanmalarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Olası alt boyutlar:
* Başarı kimliği
* Başarısızlık kimliği
* Görünmez kimlik
* Değersiz kimlik
* Yetersiz kimlik
* Kurtarıcı kimlik
* Onay arayan kimlik
* Kaçınan kimlik
Bu yapıların araştırma süreçlerinde ölçülebilir hale getirilmesi hedeflenmektedir.

3. NSP Kimlik Barkodu Envanteri

Bu envanter bireyin yaşamında tekrar eden organizasyonları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Olası barkod alanları:
* Değersizlik barkodu
* Görünmezlik barkodu
* Yetersizlik barkodu
* Reddedilme barkodu
* Kıtlık barkodu
* Başarı sabotaj barkodu
* Terk edilme barkodu
* Onay bağımlılığı barkodu
Bu alanlar araştırmalar sonucunda geliştirilebilir ve yeniden yapılandırılabilir.

4. NSP Yaşam Döngüsü Envanteri

Bu envanter yaşam içerisinde tekrar eden örüntüleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Olası değerlendirme alanları:
* İlişki döngüleri
* Başarı döngüleri
* Kayıp döngüleri
* Sabotaj döngüleri
* Görünmezlik döngüleri
* Kıtlık döngüleri
* Kararsızlık döngüleri
Bu envanter yaşam içerisindeki tekrar eden organizasyonları görünür hale getirmeyi hedeflemektedir.

5. NSP Açık Kayıt Envanteri

Bu envanter yaşam içerisinde etkisini sürdürmeye devam eden organizasyonları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Olası alt boyutlar:
* Duygusal kayıtlar
* Öz bilinç kayıtları
* Kimlik kayıtları
* İlişki kayıtları
* Başarı kayıtları
* Kayıp kayıtları
* Yaşam geçiş kayıtları
Bu yapılar gelecekteki araştırmalarla geliştirilebilir.

6. NSP Kimlik Çatışmaları Envanteri

Bu envanter bireyin içsel organizasyonları arasındaki çatışmaları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Örnek alanlar:
* İlerleme–geri çekilme çatışması
* Görünür olma–saklanma çatışması
* Başarma–kaybetme çatışması
* Yakınlaşma–uzaklaşma çatışması
* Bağımsızlık–onay arama çatışması
Bu yapıların davranışsal ve duygusal sonuçlarla ilişkisi araştırılabilir.
Ölçek Geliştirme Süreci
NSP envanterlerinin geliştirilmesi aşağıdaki aşamalar doğrultusunda planlanmaktadır:
Aşama 1: Kavramsal Tanımlama
Her kavramın kuramsal çerçevesi net biçimde tanımlanır.
Aşama 2: Madde Havuzu Oluşturma
İlgili kavramı temsil eden geniş madde havuzları hazırlanır.
Aşama 3: Uzman Görüşleri
Alan uzmanlarının değerlendirmeleri alınır.
Aşama 4: Pilot Uygulamalar
İlk uygulamalar gerçekleştirilir.
Aşama 5: Faktör Analizleri
Yapısal geçerlilik değerlendirilir.
Aşama 6: Güvenilirlik Analizleri
İç tutarlılık ve test-tekrar test çalışmaları yürütülür.
Aşama 7: Norm Çalışmaları
Farklı örneklemler üzerinde norm değerleri oluşturulur.

NSP Ölçüm Sisteminin Bilimsel Önemi

NSP’nin uzun vadeli bilimsel gelişimi büyük ölçüde ölçüm sistemlerinin başarısına bağlıdır.
Çünkü araştırılabilir olmayan kavramların bilimsel olarak değerlendirilmesi zordur.
Ölçülebilir hale gelen kavramlar ise:
* Test edilebilir,
* Karşılaştırılabilir,
* Geliştirilebilir,
* Doğrulanabilir,
* Eleştirilebilir hale gelir.
Bu da kuramın bilimsel gelişimine katkı sağlar.

Sonuç

NSP Ölçüm ve Envanter Geliştirme Sistemi, NSP’nin kuramsal yapısını araştırılabilir hale getirmeyi amaçlayan temel bilimsel altyapıyı oluşturmaktadır.
Bu sistem içerisinde öz bilinç, kimlik organizasyonları, kimlik barkodları, yaşam döngüleri, açık kayıtlar ve kimlik çatışmaları gibi temel kavramların ölçülebilir hale getirilmesi hedeflenmektedir.
Böylece NSP yalnızca açıklayıcı bir kuram olmaktan çıkarak araştırılabilir, test edilebilir ve geliştirilebilir bir bilimsel modele dönüşme potansiyeli kazanmaktadır.
Bilimsel gelişimin temel şartlarından biri ölçümdür.
NSP’nin gelecekteki akademik gelişimi de büyük ölçüde bu ölçüm sistemlerinin geliştirilmesine ve araştırmalarda kullanılmasına bağlı olacaktır.